فیشر یا شقاق

شقاق مقعدی

شقاق مقعد یک اولسر خطی در کانال انال می باشد که با درد و خون ریزی همراه است . شقاق حاد معمولا با درمان محافظتی بهبود می یابد ولی شقاق مزمن اکثرا نیاز به جراحی پیدا می کند .

تعریف شقاق مقعد
شقاق مقعد  چیست؟

زخم ناحیه مقعد را شقاق گویند. در تمام سنین حتی شیر خواران مشاهده می شود. این پارگی سبب اسپاسم اسفنگتر داخلی مقعد و درد می شود. شقاق طبق مقالات خارجی در مرد و زن مساوی است ولی در جامعه ی ایرانی در زن ها بیشتر است.
شقاق مزمن بطور شایع در خط وسط خلفی دیده می شود اما گاهی در خط وسط قدامی و بطور نادر در سمت چپ یا راست دیده می شود.

زخم شقاق به راحتی ترمیم نمی شود زیرا

1) کانال مقعد همیشه مملو از میکروب های مختلف بوده ومستعد عفونت است

2) عبور مدفوع  سخت در طی عمل دفع از ترمیم زخم جلوگیری می کند

علایم شقاق مقعد

⇑  درد شدید به هنگام اجابت مزاج

⇑  وجود رگه های خون روی مدفوع و کاغذ توالت

⇑  خارش

علایم شقاق عود کننده است تا این که با عدم درمان مناسب پایدار می شود.

شقاق شایع ترین علت خون ریزی مقعد در بچه ها  است.

گاهی سوزش ادرار و گاهی ترشح چرکی.

علل شقاق مقعد

یبوست،اسپاسم عضلانی،حاملگی و زایمان،عفونت های منتقله از راه تماس جنسی،کرون،انال سکس

عوامل افزایش دهنده ی خطر شقاق

یبوست،بیماری کرون،زایمان،معاینه داخلی مقعد،جسم خارجی،

نخوردن مایعات کافی؛نداشتن ورزش و پیاده روی؛بارداری؛؛بیماری های قابل انتقال از راه تماس جنسی 

غذا های فست فود و کم فیبر

پیشگیری از شقاق

جلوگیری از یبوست با غذای پرفیبر و مایعات فراوان و اجتناب از چای و قهوه ی زیاد،رفع دیگر علل از قبیل اسهال

اجتناب از زور زدن در حین مدفوع کردن؛نخوردن فلفل زیاد؛

خوردن دوغ به همراه پودر زیره ی سبز و نمک سیاه مفید است

ورزش مرتب؛استفاده از دستمال مرطوب بجای خشک بعد از اجابت مزاج؛تعویض سریع تر پوشک بچه

تشخیص شقاق

با دیدن زخم در مقعد تشخیص داده می شود. برای رد علل دیگر خون ریزی می توان معاینه داخلی انجام داد. اگر بیمار درد شدید دارد معاینه داخلی مقعد باید تا بهبودی به تعویق بیفتد.
اگرشخص شقاق های متعدد دارد یا در محل غیر معمول مثلا سمت چپ یا راست زخم دارد باید احتمال بیماری های دیگر بررسی شود، از قبیل:بیماری های التهابی روده،سیفلیس،نقص سیستم ایمنی،سل،ایدز،کانسر مقعد.

درمان شقاق

در صورتی که از شروع علایم ۶-۳ هفته گذشته باشد به آن شقاق حاد می گوییم. شقاق حاد در ۹۵٪موارد به درمان دارویی جواب می دهد.
اگر بیش از ۶ هفته از شروع علایم گذشته باشد شقاق مزمن اطلاق می شود و۹۵٪ به درمان دارویی جواب نمی دهد. شقاق مرمن اکثرا حاشیه برجسته داشته فیبروتیک شده و زایده پوستی در انتهای آن دیده می شود.

اصول درمانی شقاق

درمان یبوست با رژیم پر فیبر و مایعات وگاهی ملین،کنترل درد،گرم کردن موضع.بی حس کننده های موضعی همراه با کورتیکوستروییدها برای کنترل درد استفاده می شود. اسپاسم اسفنکتر داخلی معمولا با نیتروگلیسیرین ودیلتیازم ۲٪ کاهش می یابد.در مواردی که پماد نیتروگلیسیرین موجب سردرد می شود پماد دیلتیازم بهتر است. پماد با انگشت یا اپلیکاتور وارد می شود؛ اگر با انگشت وارد شود بهتر است پماد بمدت ۳۰-۲۰ ثانیه روی اسفنکتر ماساژ داده شود. اگر از اپلیکاتور استفاده می شود دو مزیت دارد که هم پماد عمیق تر وارد شده و هم باعث باز شدن اسفنکتر مقعد می شود.
از تزریق بوتاکس نیز در درمان شقاق استفاده می شود که معمولا پیشنهاد نمی شود و درد و احتمال عود زیاد است.
نشستن در لگن آب گرم به مدت۵-۳ دقیقه و۳ بار در روز به کاهش اسپاسم اسفنکتر و درد کمک می کند

درمان و جراحی شقاق

در مواردی که شقاق به درمان دارویی جواب ندهد یا بعد از درمان مجددا عود کند توصیه به عمل جراحی یا لیزر می شود.

بهترین عمل شقاق

عمل ترجیحی، قطع نسبی اسفنکتر داخلی می باشد که در نتیجه ان فشار استراحت اسفنکتر کاهش یافته وزخم ترمیم می شود. در ۸٪ موارد بعد از این عمل بی اختیاری در دفع گاز یا مدفوع پیش می آید که این درصد در افرادی که به روش های دیگر مثلا دارو درمان می شوند مشابه است

CO2  روش عمل شقاق مقعد با لیزر دی اکسید  کربن

عمل شقاق می تواند با بیهوشی عمومی ،بی حسی نخاعی و یا بی حسی موضعی انجام شود. بیمار در پوزیشن لیتوتومی یا جک نایف قرار می گیرد، ناحیه عمل تمیز می شود. زائده   پوستی و زخم شقاق با الیس گرفته و می باشد .continuous 20w  برداشته می شود لیزر مورد استفاده با برش هلالی شکل زائده شقاق برداشته شده و عمل اسفنکتروتومی نیز با لیزر برداشته می شود. اسفنکتروتومی در ساعت ۶ و با پالس لیزر انجام می شود که البته لازم به ذکر است طبق تجربیات اینجانب اسفنکتروتومی بهتر است از ساعت ۶ انجام نشود زیرا عوارضی دارد و بهتر است از ساعت ۳ یا جای دیگری انجام شود. موج لیزر باید پالس باشد و اسفنکتر در مردان ۸.-۶. و در زنان ۶.-۴. دایسکت می شود. هنگام عمل شقاق نباید بافت کربونیزه شود.

لیزر شقاق مقعد
کاربرد لیزر در درمان شقاق

در شقاق حاد می توان از لیزر های کم توان برای درمان استفاده کرد. لیزر هفته ای ۳-۲ جلسه و کلا تا ۱۲ جلسه می تواند ادامه یابد. در این روش لیزر به ترمیم زخم و کاهش درد کمک می کند.
در شقاق مزمن که به درمان های محافظه کارانه جواب نداده است می توان از لیزر های پر توان استفاده کرد. با این نوع لیزر زخم شقاق و زایده پوستی آن برداشته شده و عمل اسفنکتروتومی انجام می شود.

 فواید لیزر در درمان شقاق  
چرا استفاده از لیزر  به جراحی باز شقاق ارجح است

لیزر در هنگام برش و برداشتن تگ پوستی انتهای عصب بریده شده را ترمیم می کند و در نتیجه بیمار بعد از  عمل درد نداشته یا درد بسیار کمی دارد

تورم بافتی بعد از عمل شقاق با لیزر بسیار کم است زیرا لیزر عروق لنفاوی باز شده حین عمل را می بندد و از تورم جلوگیری می شود

اسکار و فیبروز بعد از عمل شقاق با لیزر بسیار کمتر است.

لیزر عروق کوچک بریده شده در هنگام عمل شقاق را ترمیم می کند و در نتیجه خون ریزی هنگام عمل کاهش میابد.

 عمل لیزر شقاق بطور سرپایی و بدون بیهوشی قابل انجام است.

بیمار فقط شب اول استراحت می کند و نیاز به استراحت بیشتر ندارد.

بیمار بازگشت سریع تر به محیط کار وزندگی طبیعی خود دارد.

با این نوع لیزر می توان تمام انواع هموروئید و حتی شقاق و فیستول همزمان را درمان نمود.

لیزر محیط عمل را استریل کرده و باعث کاهش عفونت محل عمل می شود. قابل ذکر است به همین علت انتقال بیماری های ویروسی از جمله هپاتیت و ایدز به صفر می رسد.

لیزر هنگام عمل به بافت اطراف صدمه نمی زند و مانند کوتر باعث نکروز نمی شود به همین علت درد بعد از عمل کاهش داشته وبه اسفنکتر مقعد آسیبی وارد نمی شود. این مزیت لیزر باعث کاهش عارضه بی اختیاری مقعد می شود.

دستورات بعد از عمل شقاق

اگر عمل شقاق با  لیزر انجام شده باشد بیمار بعد از عمل مرخص شده و شب را در منزل می گذراند بهتر است استراحت کند و راه نرود، روز بعد از عمل پس از برداشتن پانسمان بیمار می تواند راه رفته و فعالیت های خود را شروع کند

تا زمانی که پانسمان دارید از خوردن غذای سنگین اجتناب کنید زیرا سبب تحریک اجابت مزاج می شود. اگر عمل سبک باشد از روز بعد از عمل می توان غذای کامل و بخصوص پر فیبر شروع کرد ولی اگر عمل وسیع باشد بهتر است ۴-۳ روز غذای سبک میل شود.

مواظب باشید هنگام ادرار کردن پانسمان خیس نشود

صبح روز بعد از عمل شقاق پانسمان برداشته می شود در عمل شقاق با لیزر گاز داخل مقعد گذاشته نمی شود و فقط روی محل عمل پانسمان می شود پس دیگر نگران پانسمان داخل مقعد نباشید. اگر پانسمان به محل عمل چسبیده بود آن را خیس کنید تا جدا شود

بیمار باید روزی ۳ بار در لگن آب گرم و بتادین بنشیند بتادین باید به اندازه ای باشد که آب گرم به رنگ چای کم رنگ شود. بیمار باید در لگن آب گرم محل عمل را باز و بسته کند تا از عفونت و ایجاد آبسه جلوگیری شود.

بعد از عمل می توان در صورت درد از دارو های مسکن خوراکی و هنگام شب از خواب آورهای سبک استفاده کرد

داشتن چند قطره خون ریزی هنگام اجابت مزاج طبیعی می باشد ولی اگر این خون ریزی یک ماه بعد از عمل ادامه پیدا کند روده بزرگ باید برای پیدا کردن علت خون ریزی بررسی شده و کولونوسکوپی انجام شود

در چند ماه اول بعد از عمل  ممکن است در صورت یبوست شدید چند قطره خون ریزی یا سوزش ناحیه پیش بیاید در این صورت سریعا با پزشک خود تماس بگیرید تا با چند توصیه  مشکل شما مرتفع شده و ماندگار نشود.

در چند ماه اول بعد از عمل از روزه داری اجتناب کنید.

شایع ترین علت خون ریزی مقعد در بچه ها  شقاق است.

علائم شقاق:خارش مقعد،درد مقعد،سوزش ادرار،ترشح چرکی از مقعد

معاینه شقاق

شخصی که شقاق دارد نباید معاینه ی داخلی شود زیرا بسیار دردناک است و باعث بدتر شدن شقاق می شود در صورت لزوم معاینه این کار باید توسط پزشک متخصص و با بی حسی مناسب انجام شود.

دارو های موثر در درمان شقاق:تری نیترات گلیسریل بوسیله ی باز کردن عروق سبب ترمیم زخم شقاق می شود

بلوک کننده های کانال کلسیم عضله را شل می کند و سبب افزایش جریان خون به ناحیه و زخم شقاق می شود

پماد استروئید سبب کاهش التهاب ،خارش مقعد و درد زخم شقاق می شود

٪۹۵ بیمارانی که اسفنکتروتومی می شوند طبق این مقاله نتایج خوبی داشته اند.

راه های جلوگیری از شقاق مقعد 

اجابت مزاج نباید سفت باشد- وقتی احساس دفع دارید به تاخیر نیاندازید- در بچه ها تعویض زود تر پوشک موثر است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *